برداشت اول: حضرت سعدی (رحمةالله علیه)

           در سیرت پادشاهان (یا همان تهیه کنندگان سابق!)

منت تهیه کننده را که اجابت دعوتش موجب قربتست و به شکراندر بودجه اش مزید نعمت. هر چکی که فرو می کشد، ممدّ حیات است و چون نقد می شود مفرّح ذات. پس در چک هر تهیه کننده ای دو نعمت موجود است و بر هر نعمتی شکری واجب:

       از دست و زبان که برآید    کز عهدۀ تهیه کنندۀ فیلمش به در آید

عوامل تولید را به خلعت تهیه کنندگی، قبای سبز ورق! دربرگرفته، جُکی کوتاه به قدرتش فیلمنامۀ " بترکون" و فیلم " فروش شهرستانی" به تربیتش اُسکاری گشته!

ابروباد ومه و خورشید و فلک – وایضاً تهیه کننده – در کارند

       تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری و خداتُ هزار بار شکر کنی!

یکی از صاحبدلان سر به تهیه کننده ای زده و در بحرمکاشفت مستقرق شده. حالی که از آن معامله باز آمد یکی از همکاران بیچاره! گفت: از آن دفتر که بودی ما را چه تهفه کرامت کردی؟ گفت به خاطر داشتم که دامنی پُر کنم – از پول و طلب های شما – هدیۀ اصحاب را. چون برسیدم، بوی عطر فرانسوی و لبخند و زبان نرمش چنانم مست کرد که به جان تو اصلاً یادم رفت!

 چکی خوش خط در پاکت یه روزی     رسید از دست تهیه کننده ای به دستم

 بدو گفتم "سیبا" یی یا "ایران چک"     که از رقـــــم دلاویز تــــــو مســـــتم

 بگفــــــتا من چــــــکی ناچیز بــودم     ولیکن مدتی با آقای[...] نشســــــــتم

                            کمال همنشین در من اثر کرد،

         وگرنه من همان- بلانسبت- چک مدت دار سابقم که هستم!

تهیه کننده ای "ج" ساز می گفت:

یک شب تأمل فیلم های گذشته می کردم و بر عمر تلف کرده تأسف می خوردم و این بیت ها مناسب حال خود می گفتم؛

  هر دم از عــمر مـــی رود نفـــــسی      چون نگه مــی کــــنم نمانـــد بســــی

  ای که پـــــنجاه ساختی و در خوابی      مـــگر این پــنج فیـــلم آخر در یابــی

  خواب فروش شهرستان بامداد رحیل     باز دارد تهیه کننده هنرمند را زسبیل

  خوب و بد چون همی ببایــد پرداخت    خنک آنــکس که فیلم خوبی ساخــــت

                  عمر برفست و بودجه برنگشته ست هنوز 

                  اندکی مانده به زندان و خواجه غرّه هنوز!

بعد از تأمل این معنی مصلحت چنان دیدم که در عزلت نشینم و دامن فیلم سازی فراهم چینم و دفتر از فیلم های " درِ پیت " بشویم و منبعد پریشان نگویم - و نسازم - !

        فیلم نساختن و به کنجی نشسته صمّ بکم 

     به از کسی که بسازد و نباشد فیلمش اندر حکم

تا یکی از دوستان کارگردان که در کجاوه – یا همان مرسدس ناقابلم – انیس من بود و درحجرۀ فیلم سازی جلیس، به رسم قدیم از در درآمد. چندانکه نشاط ملاعبت کرد و همه گونه!بساط مدابعت گسترد جوابش نگفتم و محل نذاشتم!

یکی از متعلقان منش بر حسب واقعۀ فیلم اخیرم مطلع گردانید، که فلان عزم کرده ست و نیّت جزم که بقیة عمر فیلم نسازد و خاموشی گزیند.

گفتا به عزت عظیم و صحبت قدیم و تو نمیری و به جون مادرم! که دم بر نیاورم و قدم از قدم بر ندارم مگرآنکه سخن گفته شود و ساخته شود فیلم نیز،به عادت مألوف و طریق معروف که آزردن دوستان سینمایی جهل ست و کفارت یمین سهل:

           گرچه سر جایــــش خامـُشی ادب ست   

         به وقت مصلحت آن به که در سخن کوشی

          دو چـیز طـیرۀ فیـلم اسـت، دم فـرو بـستن    

 به وقت "اکشن" یه تمشکی و گفتن "کات" به وقت خاموشی!

فی الجمله زبان از مکالمۀ او در کشیدن قوّت نداشتم و روی از محاورۀ او گردانیدن مرّوت ندانستم که یار موافق بود و ارادت صادق و این کار من ضایع بازی!

به حکم ضرورت کاری سخن گفتم و تفرج کنان بیرون رفتیم. شب را به بوستان با یکی از بازیگر دوستان- حالا بماند کی!- اتفاق مبیت افتاد. موضعی خوش و خرّم و درختان درهم و خلاصه عشق و حال!

بامدادان که خاطر بازآمدن بر رای نشستن غالب آمد، دیدمش دامنی از فیلمنامه ای مزخرف فراهم آورد. گفتم این اباطیل را چنانکه دانی بقایی و قول و قرار فلانی را وفایی نباشد که طرف "خالی بند" ست و حکما گفته اند هر قراردادی که نپاید، دلبستگی را نشاید.

گفتا طریق چیست؟ گفتم برای نزهت ناظران- چه منتقدان جشنواره و چه داوران- و فسحت حاظران، فیلمی سازم که C.D فروش های کنار خیابان را بر آن دست تطاول نباشد و گردش زمان و مدیران، عیش درجۀ "الف" ش را به طیش "ج" بدل نکند.

حالی که من این بگفتم، دامن اوراقش بریخت و در دامنم آویخت و حسابی سریش!که:

" التهیه کننده اذا وعد وفا"!

سکانسی در همان روز اتفاق فیلم برداری افتاد. در ژانر" دختر و پسری" و آداب تین اِیجری ! در لباسی که خلق الناس را به کام آید و سینمای ملی را بضاعت افزاید.

 فی الجمله هنوز از گل بستان بقیتی موجود بود که فیلم تمام گشت.

 یعنی حدوداً دو هفته ای!

                                           حکایت

تهیه کننده ای را شنیدم که به برکناری کسی اشارت کرد. بیچاره در آن حالت نومیدی – زیر لب- رئیس را دشنام دادن گرفت که گفته اند، هرکه دست از فیلم بشوید هر چه در دل دارد بگوید. پرسید چه می گوید!؟ یکی از دستیاران نیک محضرگفت: هیچی حاج آقا...همی گوید دمت گرم و جان مادرت بی خیال، بزار به کارمون برسیم!

رئیس را رحمت آمد و از سراو گذشت. دستیار دیگرکه ضد او بود و آخر چغندرقند! گفت: بچه های صحنه را نشاید در حضرت تهیه کنندگان جز به راستی سخن گفتن که این یارو حاج آقا را دشنام داد و تف کرد!

رئیس را روی از این سخن درهم آمد و بگفت: آن دروغ وی پسندیده تر آمد مرا از این راست که تو گفتی و خردمندان گفته اند؛ دروغی مصلحت آمیز، به که اخراج بنده خدایی و ساختن فیلمی فتنه انگیز!

فیلمنامه نویسی «مستجاب الفروش میلیاردی» در بغداد پدید آمد. "ج" سازی را خبر کردند. بخواندش و بگفت: فیلمنامۀ خیری بر من کن[یا در واقع بفروش!] ورقی A4 و سپید او را داد. رئیس گفت: از بهر خدای این چه فیلمنامه است!؟

گفت: در این خیر است تو را و اعصاب جمله خلق خدا را!

یکی را پرسیدند: فیلم ها، مشرق و مغرب به چه ساختی که دیگران را خزاین و عمر و طرح و فیلمنامه بیش از این بوده است وایشان را چنین فتحی میسّر نشد؟

گفتا : به عون خدای عزّوجّل، هر فیلمی که ساختم ، با دخالتهای خود عوامل نیازردم و نامشان جز به نکویی نبردم.

          بزرگش نخوانند اهل خرد     که نام هنرمند به زشتی برد.

                                                      در پناه حق